بین الملل

بخش دوم/ ماجرای اوکراین و تبعات استفاده دوباره از سلاح دلار توسط آمریکا

بخش دوم/ ماجرای اوکراین و تبعات استفاده دوباره از سلاح دلار توسط آمریکا

به گزارش خبرنگار اقتصاد بین الملل یولن، در بخش اول گزارش گفتیم که دلار به دلایل مختلف ارز غالب حساب ذخیره ارزی بانک‌های مرکزی کشورهای جهان است و شورای آتلانتیک معتقد است اینکه آمریکا بخواهد برای بار چندم از دلار به عنوان یک سلاح برای ضربه زدن به اقتصاد روسیه یا هر دشمن دیگری استفاده کند، فقط در حال تضعیف جایگاه این ارز است.

*چرا یورو جای دلار را نمی‌گیرد؟

شورای آتلانتیک در گزارش خود آورده است که میزان دارایی‌های یورویی در حساب ذخیره ارزی بانک‌های مرکزی کشورهای جهان ۶۰ درصد کمتر از دارایی‌های دلاری آنها است. از نظر تاریخی حوزه یورو بحران ریاضت اقتصادی را چند سال پیش پشت سر گذاشت و در آن زمان علاقه‌ای به انتشار اوراق بدهی نشان نداد.

همین اجرای بسته‌های محرک اقتصادی برای مقابله با تبعات کرونا هم باعث کسری بودجه بالا در سطح اتحادیه اروپا شده و آنها را‌‌‌‌‌‌‌‌ مجبور کرده دوباره استقراض کنند، اما این رویکرد برای اروپایی‌ها کمی نوپاست و مثل سیاست عرضه اوراق بدهی آمریکا سابقه طولانی ندارد.

شورای آتلانتیک مدعی شده چین هم در این زمینه نمی‌تواند هم‌سطح آمریکا عمل کند؛ چراکه بازار اوراق بدهی این کشور از نظر امنیت کمی زیر سؤال بوده و تلاش دولت این کشور برای مدیریت حساب جاری قابلیت مبادله یوآن با دیگر ارزهای بین‌المللی در خارج از این کشور را‌‌‌‌‌‌‌‌ محدود می‌کند.

اگرچه موسسات بین‌المللی بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول به صورت آشکار از دلار طرفداری نکردند، اما این ارز همچنان به خاطر جبر موجود و وابستگی کنونی به دلار همچنان ارز غالب به شمار می‌رود. این موسسات همچنین قدرت و اختیار اعمال یا تشویق برای رفتن به یک ارز دیگر و جایگزین کردن دلار را‌‌‌‌‌‌‌‌ به عنوان ارز غالب بین‌المللی ندارند.

این شورا این ادعا را مطرح کرده که ترکیب قابلیت مبادله دلار در اکثر نقاط جهان، نقدشوندگی دارایی‌های دلاری و زیرساخت‌های نظام مالی که برای دلار طراحی شده‌اند، باعث شده تا انجام تراکنش‌های مالی به دلار نسبت به دیگر ارزها و دارایی‌ها ارزان‌تر تمام شود.

*وقتی دلار به سلاح تبدیل می‌شود

با توجه به آنچه گفته شد و سلطه دلار بر بازار جهانی به نظر می‌رسد تبدیل شدن این ارز به یک سلاح در دست آمریکایی‌ها در جهانی که به شدت تحت تأثیر فعالیت‌های مالی است، اجتناب‌ناپذیر است.

در سال ۲۰۲۱ بنا به اعلام موسسه مالی بین‌الملل حجم بدهی‌های جهان از ۳۰۰ هزار میلیارد دلار عبور کرده و در چنین شرایطی توانایی محدود کردن دسترسی کشورها به بازارهای مالی بسیار موثرتر از گذشته شده است. در واقع اینها ابعادی هستند که آمریکا می‌تواند در قالب آنها از دلار به عنوان یک سلاح علیه حاکمیت روسیه استفاده کند.

استفاده حداکثری دلار به عنوان سلاح، تأثیرات بسیار مخربی را‌‌‌‌‌‌‌‌ علیه اقتصاد روسیه و دیگر دشمنان آمریکا خواهد گذاشت و استانداردهای زندگی مردم این کشورها را‌‌‌‌‌‌‌‌ به شدت پایین می‌آورد.

شورای آتلانتیک می‌گوید: اگرچه شکل ظاهری استفاده از دلار با حمله نظامی و بمباران یک منطقه فرق دارد اما تبعات دست بردن به ماشه سلاح دلار می‌تواند به همان اندازه بر زندگی مردم یک کشور اثرگذار باشد. هنوز مشخص نیست که سیاست‌گذاران آمریکایی تا چه اندازه می‌خواهند به مردم روسیه فشار بیاورند، اما شاید آنها حداکثر توان خود در استفاده سلاح‌گونه از دلار را‌‌‌‌‌‌‌‌ در پیش نگیرند و احتمالا تأثیر این اقدامات بر روی مردم عادی روسیه به قدری نخواهد بود که به شکلی معکوس بازخوردهای منفی رأی آمریکا داشته باشد.

*استفاده از دلار علیه روسیه تأثیر معکوس دارد

یکی دیگر از تبعات منفی استفاده از دلار به عنوان یک سلاح علیه روس‌ها، عواقب این گونه اقدامات برای منافع مردم و شرکت‌های آمریکایی است. شرکت‌های آمریکایی ممکن است یکی از مشتریان گاز، آلومینیوم و دیگر محصولات صادراتی روس در داخل و یا خارج از آمریکا باشند. این منافع ممکن است باعث شود که سیاست‌گذاران آمریکایی نسبت به استفاده ابزاری از دلار علیه روسیه بی‌میل شوند.

باید گفت که استفاده سلاح‌گونه و ابزاری از دلار توسط آمریکا البته در سطح بین‌الملل به یک امر عادی تبدیل شده است. دولت‌های ایران، کوبا، کره شمالی و ونزوئلا همگی در کنار مردم این کشورها گواه این مدعا هستند. در تمام این ۴ کشور استفاده از سلطه دلار به عنوان سلاح علیه آنها از سوی آمریکا به یک امر روزمره بدل شده است. در گذشته هم سیاست‌های مشابهی علیه کشورهای آمریکای لاتین و برخی از دیگر کشورها اعمال شده است.

شورای آتلانتیک می‌گوید: بسیاری از تحریم‌های آمریکا درواقع استفاده سلاح گونه از دلار در مقیاس کوچک هستند.

این شورا آورده که دیر یا زود آمریکا رویکردی بسیار خصمانه‌تر و حداکثری را‌‌‌‌‌‌‌‌ در استفاده از ابزارهای خود در جنگ اقتصادی در پیش خواهد گرفت. اینکه آیا روسیه در صورت حمله به اوکراین از این منظر هدف قرار خواهد گرفت یا خیر را‌‌‌‌‌‌‌‌ آینده مشخص خواهد کرد اما حداقل ۴۰ سناتور آمریکایی تمایل خود برای اتخاذ این رویکرد را‌‌‌‌‌‌‌‌ ابراز کرده‌اند و سابقه آمریکا نشان می‌دهد که این کشور آماده اعمال چنین سیاست‌هایی است.

روز ۱۹ ژانویه، جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا گفت که اگر روس‌ها به اوکراین حمله کنند تاوانش را‌‌‌‌‌‌‌‌ خواهند داد. بانک‌های این کشور نخواهند توانست دیگر به دلار معامله کنند.

این گفته‌ها ثابت‌کننده یکی از چند راهبرد استفاده سلاح‌گونه از دلار تحت قوانین کنونی آمریکاست و هم اکنون این راهبردها در کنگره این کشور تحت بررسی هستند.

*هشدار شورای آتلانتیک نسبت به سقوط دلار

شورا آتلانتیک در گزارش ادعا کرده که اگرچه هنوز هیچ رقیب جدی برای قرار گرفتن به جای دلار به عنوان ارز غالب بین‌المللی در تجات جهانی وجود ندارد، اما استفاده از سلطه دلار به عنوان یک سلاح می‌تواند روند شکل‌گیری یک هژمونی ارزی جدید را‌‌‌‌‌‌‌‌ سرعت ببخشد و حتی ممکن است باعث شود که یک نظام مالی بین‌المللی چند ارزی شکل بگیرد.

نظریه‌پردازان تئوری بازی‌ها می‌گویند: اتخاذ رویکردی خصمانه با استفاده از دلار به عنوان یک سلاح اثرگذار نهایتا باعث می‌شود که آمریکا آسیب‌ ببیند. استفاده از قدرت سلطه دلار جایگاه این ارز در حساب ذخیره ارزی کشورها که مبنای همین قدرت اثرگذاری دلار است را‌‌‌‌‌‌‌‌ به خطر بیندازد.

شورای آتلانتیک می‌گوید: ممکن است در کوتاه مدت و طی چند سال آینده استفاده ابزاری از دلار جایگاه این ارز به عنوان ارز مسلط حساب ذخیره ارزی کشورها را‌‌‌‌‌‌‌‌ تهدید نکند، اما متأسفانه سیاست‌گذاران آمریکایی خیلی به بلندمدت توجه نمی‌کنند.

*دلار در همان مسیر سقوط پوند

هیچ کارشناس اقتصادی در سال ۱۹۱۴ سقوط پوند انگلیس به عنوان ارز غالب حساب ارزی کشورها را‌‌‌‌‌‌‌‌ پیش‌بینی نمی‌کرد، اما به فاصله ۱۰ سال سلطه پوند انگلیس فروپاشید و دلار جای آن را‌‌‌‌‌‌‌‌ گرفت.

استفاده سلاح‌گونه از دلار نمی‌تواند یک شبه جایگاه آن را‌‌‌‌‌‌‌‌ نابود کند، اما می‌تواند به سرعت گرفتن روند نابودی سلطه این ارز بین‌المللی کمک کند. اگرچه استفاده از دلار به عنوان سلاح هزینه‌های بسیاری کمتری را‌‌‌‌‌‌‌‌ نسبت به حمله نظامی دارد اما این اقدام بدون هزینه هم تمام نمی‌شود.

استفاده خصمانه و خشونت‌آمیز از سلاح دلار با هدف تامین اهداف آمریکا در مناقشه کنونی بر سر اوکراین، بارها مورد توجه سیاست‌مداران این کشور قرار گرفته است. اگرچه ممکن است در شرایط کنونی استفاده از این گزینه بر روسیه تأثیر بگذارد، اما تبعات منفی آن برای سلطه دلار در بلندمدت اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.

انتهای پیام/‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌


نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا