تینا مزدکی_بسیاری از مهمترین کشفیات سال ۲۰۲۵ از همان حفاریهای گذشته به دست آمدند. در بلیز، حفاری در یک هرم در کاراکول منجر به کشف اتاقی شد که حاوی یک تدفین سلطنتی مایا بود. در نزدیکی دره پادشاهان مصر، باستانشناسان آخرین مقبره مفقود شده یکی از فرعونهای سلسله هجدهم را از زیر خاک بیرون آوردند. در مجموع، این یافتهها نشان میدهند که چه مقدار از تاریخ بشر هنوز پنهان مانده است و در آبهای عمیق، جنگلهای انبوه و شنهای بیابان، در انتظار پیدا شدن است. در اینجا برخی از جالبترین و هیجانانگیزترین یافتههای باستانشناسی سال ۲۰۲۵ آورده شده است:
۱. مقبره سلطنتی ۱۷۰۰ ساله!
برای نزدیک به ۴۰ سال، باستانشناسان آرلن و دایان چیس از دانشگاه هیوستون، سازههای باستانی مایا در کاراکول را در جنگلهای بلیز امروزی حفاری کردهاند. امسال آنها یکی از بزرگترین یافتههای خود را تا به امروز اعلام کردند؛ یک مقبره سلطنتی ۱۷۰۰ ساله که قدمت آن تقریباً به سالهای ۳۳۰ تا ۳۵۰ میلادی برمیگردد. آنها معتقدند این مقبره متعلق به حاکم مشهور، «ت کاب چاک» است.
در داخل این مقبره که با شنگرف (سنگ قرمز) پوشیده شده بود، محققان یک ماسک مرگ موزاییکی شکسته شده از جنس یشم و صدف، گوشوارههای یشم و استخوانهای مرد سالخوردهای را یافتند که جمجمهاش به درون یک ظرف سفالی غلتیده بود. اگر حدس آنها درست باشد و بقایا متعلق به ت کاب چاک باشد، این بدان معناست که آنها بنیانگذار دودمان مایا را کشف کردهاند که نزدیک به ۵۰۰ سال بر این شهر حکومت کرده است. یافتههای این سایت، بهویژه یک تدفین به روش سوزاندن و تیغههای ابسیدین سبز، همچنین سرنخهایی از رابطه احتمالی بین مایاهای ساکن در آنجا در آن زمان و شهر دوردست اما قدرتمند «تئوتیاوآکان» ارائه میدهد.
۲. کشف بندر غرق شده به جای کلئوپاترا
امسال، باستانشناسان همچنین کشفی کردند که ممکن است به تعیین مکان مقبره ملکه کلئوپاترا کمک کند. برای دو دهه، کاشف نشنال جئوگرافیک، کاتلین مارتینز، به دنبال آرامگاه نهایی کلئوپاترا بوده است، نه در اسکندریه، جایی که اکثر دانشمندان معتقدند او در آنجا دفن شده، بلکه در معبدی کمتر شناخته شده در نزدیکی آن به نام تاپوسیریس مگنا. جستوجوی او، وی را به دریای مدیترانه کشاند، جایی که او و تیمش یک بندر غرق شده متعلق به دوران ملکه را یافتند.
غواصان به رهبری کاشف برجسته نشنال جئوگرافیک، باب بالارد، کفهای صیقلی، ستونهای سر به فلک کشیده و لنگرهایی را در زیر امواج نقشهبرداری کردند. این یافته که در مستند نشنال جئوگرافیک با عنوان «آخرین راز کلئوپاترا» به نمایش درآمد، تاپوسیریس مگنا را به عنوان یک مرکز مهم دریایی و همچنین یک مرکز مذهبی بازتعریف میکند. مارتینز میگوید این یافته، این فرضیه را تقویت میکند که کلئوپاترا این مکان را برای مقبره خود انتخاب کرده است. اینکه آیا بقایای او جایی در نزدیکی ساحل قرار دارد یا خیر، سوالی است که تنها کاوشهای بیشتر میتواند به آن پاسخ دهد.
۳. کشتیهای غرق شده جنگ جهانی دوم و رازی پنهان
علاوه بر کار جستوجو برای کلئوپاترا، بالارد همچنین یک سفر اکتشافی در آبهای عمیق به «آیرون باتم ساند» (Iron Bottom Sound) در جزایر سلیمان را در ماه ژوئیه رهبری کرد تا کشتیهای غرق شده جنگ جهانی دوم را بررسی کند. بستر دریا در آنجا یک قبرستان باشکوه برای بیش از صد شناور متحدین و ژاپنی است که در جریان نبرد گوادالکانال نابود شدند. برخی از آنها از دهه ۱۹۴۰ دیده نشده بودند. در طول این سفر اکتشافی، بالارد و تیمش در کشتی E/V Nautilus از رباتهای زیردریایی (ROV) برای بررسی ۱۳ کشتی غرق شده استفاده کردند، از جمله ناوشکن نیروی دریایی امپراتوری ژاپن «تروزیکی» و دماغه متلاشی شده کشتی «یواساس نیواورلئان».
تیم همچنین دوباره از رزمناو استرالیایی HMAS Canberra که در جریان نبرد فاجعهبار جزیره ساوو غرق شد، بازدید کرد و بقایای در حال فروپاشی «یواساس دیهیون» (U.S.S. DeHaven)، یکی از آخرین کشتیهای مفقود شده در نبرد گوادالکانال را بررسی نمود. این کاوشها هم تاریخ تاکتیکی جنگ اقیانوس آرام و هم هزینه انسانی آن را برجسته میکند: بیش از ۲۷,۰۰۰ نفر در مبارزه شش ماهه برای گوادالکانال جان خود را از دست دادند.
۴. مقبره گمشده فرعون تحتمس دوم پیدا شد
اگرچه جستوجو برای کلئوپاترا ادامه دارد، اما یک حاکم مصری دیگر بالاخره امسال پیدا شد. مقبره پادشاه تحتمس دوم بیش از یک قرن از نگاه باستانشناسان پنهان مانده بود تا اینکه یک تیم مشترک بریتانیایی و مصری در فوریه گذشته کشف آن را اعلام کردند. تحتمس دوم، که همسر و ناخواهریاش ملکه مشهور (و بعدها فرعون) حتشپسوت بود، از سال ۱۴۹۳ تا ۱۴۷۹ پیش از میلاد، در اوایل سلسله هجدهم حکومت میکرد.
این اولین مقبره سلطنتی پس از پادشاه توتعنخآمون است که در نزدیکی دره مشهور پادشاهان در نزدیکی اقصر (Luxor) پیدا شده است. در داخل آن، باستانشناسان با دیوارهایی پوشیده از هیروگلیف و یک سقف آسمانی نقاشی شده روبرو شدند.
۵. نگاهی دقیقتر به ابرسازههای آند
در سراسر کوههای آند، انسانها تمام مناظر را مهندسی کرده بودند تا تجارت را هماهنگ کنند، خراجها را محاسبه کنند و شکارهای گریزان را به دام بیندازند. در پرو، محققان ممکن است بالاخره معمای «نوار سوراخها» (Band of Holes) را که در دامنه کوهی دورافتاده به نام مونته سیرپ یا «کوه مار» پراکنده شدهاند، حل کرده باشند. آنها فکر میکنند که این حدود ۵,۰۰۰ سوراخ به عنوان یک سیستم بازار و حسابداری توسط مردم «چینچا» استفاده میشده و بعدها توسط اینکاها گسترش یافته است. عکسهای هوایی از این سوراخها در شماره سال ۱۹۳۳ نشنال جئوگرافیک منتشر شده بود. اخیراً محققان از پهپادها برای دیدن سوراخها از بالا استفاده کردهاند. نقشهبرداری پهپادی و تجزیه و تحلیل بقایای گیاهی نشان میدهد که این چالهها زمانی حاوی سبدهای کالا بودهاند و ممکن است به یک روش شمارش باستانی در ریسمانهای گرهدار به نام «کیپوس» (khipus) متصل باشند.
در دوردستهای جنوب در حوضه رودخانه کامارونس شیلی، تصاویر ماهوارهای یک باستانشناس را به ۷۶ سازه سنگی V-شکل هدایت کرد که گمان میرود «چاکو»، تلههای شکار بزرگ باشند. مردم باستانی که در آنجا زندگی میکردند از دیوارهای سنگی به طول ۵۰۰ فوت استفاده میکردند تا «ویکونیا»های وحشی (حیوانات کوچک شبیه لاما) را به سمت آغلهای دایرهای هدایت کنند تا ذبح شوند. این دو کشف نشان میدهند که چگونه جوامع باستانی آند برای نسلها زمین را برای رفع نیازهای خود شکل دادهاند.
۶. قدیمیترین و کاملترین ژنوم باستان مصر
در داخل مقبرهای که در یک تپه آهکی در گورستان نویرات مصر حفر شده بود، باستانشناسان یک کوزه سرامیکی پیدا کردند. در داخل آن اسکلت مردی از دوره پادشاهی قدیم، مربوط به حدود ۴,۵۰۰ سال پیش، به صورت جمع شده قرار داشت. و در داخل یکی از دندانهای آن مرد، دانشمندان یک کپسول زمان ژنتیکی را بازیابی کردند که قدیمیترین و کاملترین نگاه را به تبار یک مصری باستان ارائه میدهد.
تجزیه و تحلیل نشان داد که ۸۰ درصد از DNA این مرد مربوط به گروههای نوسنگی شمال آفریقا و ۲۰ درصد از جمعیتهای ساکن در غرب آسیا بوده است. دانشمندان همچنین از اسکن سه بعدی صورت مرد نویرات استفاده کردند تا ظاهر او را بازسازی کنند، اما مو و رنگ پوست را به دلیل حدسی بودن حذف کردند. با این حال، آنها تأکید کردند که او نماینده تمام مردمی نیست که در آن زمان در طول نیل زندگی میکردند.
در مورد اینکه چرا این مرد در یک کوزه دفن شده است، محققان مطمئن نیستند. اما فشارهای روی استخوانهای او نشان میدهد که او کارهای تکراری و خمکننده کمر زیادی انجام داده است، که آنها را به این نتیجه رساند که او احتمالاً یک سفالگر ماهر بوده و احتمالاً از سازندگان اهرام نبوده است.
منبع: nationalgeographic
۲۲۷۳۲۳
