به گزارش یولن، به گفته وی، از اول تا بیستوپنجم بهمن ۱۴۰۴ دستکم ۹ زمینلرزه با بزرگای بیش از ۴ در عسلویه و پیرامون آن ثبت شده است؛ رخدادهایی که در ادامه زمینلرزههای چهارم، پنجم و ششم مرداد امسال با بزرگای ۴ تا ۴.۹ و در عمق کم (۴ تا ۱۰ کیلومتری) روی دادهاند. این توالی لرزهای نشاندهنده فعال بودن سامانه گسلی منطقه است.
سابقه تاریخی؛ از شکوه سیراف تا ویرانی کامل
زارع با یادآوری پیشینه تاریخی سیراف گفت: این بندر کهن در دوره ساسانی از پررونقترین بنادر ایران با جمعیتی چشمگیر و تنوع مذهبی و قومی بوده است، اما زمینلرزه مرگبار سال ۹۷۸ میلادی که پسلرزههای آن یک هفته ادامه داشت، به مدفون شدن کامل شهر انجامید. برخی پژوهشها این رویداد را تنها سونامی ثبتشده خسارتبار در سواحل خلیج فارس میدانند. همچنین زلزله سال ۱۰۰۸ میلادی با بزرگای حدود ۶.۵ شاهدی تاریخی بر توان لرزهزایی بالای این منطقه است.
نقش گسلهای زاگرس و گنبدهای نمکی
به گفته این استاد زلزلهشناسی، منطقه عسلویه–سیراف بخشی از سامانه گسترده لرزهخیز زاگرس است. گسلهای این ناحیه به صورت قطعات مجزا یا بههمپیوستهای به طول ۵۰ تا ۸۰ کیلومتر هستند که هر قطعه میتواند زمینلرزهای با بزرگای ۶.۵ تا ۷.۰ تولید کند. در صورت گسیختگی همزمان چند قطعه، حتی رخدادی بزرگتر از ۷ ریشتر نیز دور از انتظار نیست.
وی افزود: وجود گنبدهای نمکی در جنوب بوشهر سبب میشود زمینلرزهها به شکل خوشهای و پیاپی رخ دهند. نمونههای مشابه این فعالیت گسلی در زلزله فروردین ۱۳۹۲ دشتی و فروردین ۱۴۰۰ گناوه مشاهده شده است.
احتمال تأثیر فعالیتهای صنعتی
زارع در بخش دیگری از این گفتوگو به نقش احتمالی فعالیتهای انسانی اشاره کرد و گفت: استخراج گسترده نفت و گاز از مخازنی مانند پارس جنوبی میتواند با برهم زدن تعادل تنشهای پوسته زمین، به بروز زمینلرزههای القایی یا چکانشی منجر شود. حفاری عمیق و برداشت سیالات ممکن است لغزش زودهنگام گسلهای تحت فشار را تحریک کند.
وی همچنین به توسعه اراضی مصنوعی در سواحل عسلویه اشاره کرد و افزود: خشکسازی بخشهایی از ساحل و ایجاد بسترهای جدید میتواند موجب تقویت و تشدید امواج لرزهای شود؛ پدیدهای که در برخی مناطق ساحلی جهان نیز تجربه شده است.
انباشت تنش و سناریوی محتمل
این پژوهشگر با اشاره به حرکت سالانه ۲ تا ۳ سانتیمتری ورقه عربی به سمت ایران تأکید کرد: بخشی از این انرژی در گسلهای زاگرس انباشته میشود و هرچه نرخ انباشت بیشتر باشد، احتمال رهاسازی ناگهانی آن در قالب یک زمینلرزه بزرگ افزایش مییابد.
زارع خاطرنشان کرد: خردلرزهها و زمینلرزههای متوسط اخیر الزاماً به معنای تخلیه کامل انرژی نیست و حتی میتواند نشانه فعال بودن سامانه گسلی منطقه باشد. بر این اساس، تکرار رخدادی مشابه زلزله تاریخی سیراف، بر پایه شواهد تاریخی و زمینشناختی، سناریویی قابل اعتنا و نیازمند آمادگی جدی است.
۴۷۴۷
