به گزارش خبرگزاری یولن، دانشمندان با بررسی دادههای ژنتیکی به این نتیجه رسیدهاند که در دورهای که انسانهای مدرن از آفریقا به اوراسیا مهاجرت کردند و با «Neanderthal»ها روبهرو شدند، آمیزش میان این دو گونه بهطور برابر در هر دو جهت رخ نداده است؛ بر اساس این پژوهش، شواهد «DNA» نشان میدهد جفتگیری بیشتر میان نرهای «Neanderthal» و مادههای انسان مدرن انجام شده و نه برعکس.
چرا کروموزوم «X» اهمیت دارد؟
یکی از معماهای قدیمی در ژنتیک تکاملی این بود که چرا «DNA» نئاندرتال در بخشهایی از ژنوم انسان امروز، بهویژه در کروموزوم «X»، بسیار کم یا تقریباً غایب است؛ نواحیای که به آنها «Neanderthal deserts» گفته میشود.
در گذشته تصور میشد این کمبود به دلیل «ناسازگاری زیستی» باشد؛ یعنی برخی ژنهای «Neanderthal» برای انسان مدرن مضر بوده و در طول زمان توسط انتخاب طبیعی حذف شدهاند.
اما پژوهش تازه که در مجله Science منتشر شده، توضیح متفاوتی ارائه میدهد.
بررسی سه نئاندرتال و مقایسه با جمعیتهای آفریقایی
پژوهشگران «DNA» سه نئاندرتال به نامهای «Altai»، «Chagyrskaya» و «Vindija» را بررسی کردند و آن را با دادههای ژنتیکی جمعیتهایی از آفریقای زیرصحرا که فاقد تبار «Neanderthal» هستند، مقایسه کردند.
اگر دو گونه از نظر زیستی ناسازگار بودند، باید «DNA» انسان مدرن نیز در کروموزوم «X» نئاندرتالها کم میبود. اما نتیجه برعکس بود:کروموزوم «X» نئاندرتالها حدود ۶۲ درصد «DNA» انسان مدرن بیشتری نسبت به سایر کروموزومهایشان داشت.
این الگو دقیقاً معکوس وضعیتی است که امروز در انسانهای غیرآفریقایی دیده میشود.
نقش تفاوت زیستی زن و مرد در انتقال ژن
در انسان و نئاندرتال، مادهها دو کروموزوم «X» دارند، اما نرها فقط یک «X» دارند. بنابراین جهت آمیزش اهمیت زیادی دارد.
اگر نرهای «Neanderthal» بیشتر با زنان انسان مدرن جفتگیری کرده باشند:
-
کروموزوم «X» نئاندرتال کمتر وارد جمعیت انسان مدرن میشود
-
در مقابل، کروموزوم «X» انسان مدرن بیشتر وارد جمعیت نئاندرتال میشود
این دقیقاً همان الگویی است که در دادههای ژنتیکی مشاهده شده است.
جدایی ۶۰۰ هزار ساله، اما نه برای همیشه
بر اساس شواهد تکاملی، نیاکان انسان مدرن و «Neanderthal»ها حدود ۶۰۰ هزار سال پیش از هم جدا شدند. انسانهای مدرن در آفریقا تکامل یافتند و نئاندرتالها در اوراسیا با شرایط آن منطقه سازگار شدند.
با این حال، این جدایی دائمی نبود. در طول هزاران سال، گروههای انسانی بارها با یکدیگر تماس پیدا کردند و بخشی از «DNA» خود را مبادله کردند.
امروزه افراد با تبار غیرآفریقایی معمولاً چند درصد «DNA» نئاندرتال در ژنوم خود دارند، در حالی که این میزان در جمعیتهای آفریقایی کمتر است.
آیا این به معنای ترجیح خاصی بوده است؟
پژوهشگران تأکید میکنند این یافته به معنای جذابتر بودن یک گروه نسبت به دیگری نیست. بلکه احتمالاً یکی از جهتهای آمیزش از نظر اجتماعی یا زیستی «کمهزینهتر» یا «پذیرفتنیتر» بوده است.
همچنین شدت این الگو نشان میدهد که این ترجیح تنها مربوط به نخستین آمیزشها نبوده، بلکه در نسلهای بعدی نیز ادامه داشته است.
به بیان دیگر، حتی پس از نخستین پیوندها، در جمعیتهای عمدتاً انسان مدرن، ممکن است نرهای دارای تبار «Neanderthal» بیشتر از مادههای دارای همان تبار پذیرفته شده باشند.
این پژوهش تازه نشان میدهد نبود گسترده «DNA» نئاندرتال در کروموزوم «X» انسان امروزی احتمالاً نه به دلیل «ناسازگاری ژنتیکی»، بلکه به دلیل جهت خاص آمیزش میان دو گونه بوده است.
یافتههای جدید تصویر پیچیدهتری از تعامل انسان مدرن و «Neanderthal» ارائه میدهد و نشان میدهد تاریخ تکامل ما نه فقط حاصل مهاجرت و بقا، بلکه نتیجه الگوهای اجتماعی و زیستی در روابط میان گونهها نیز بوده است.
منبع: theguardian
۲۲۷۲۲۷
