چرا فعالیت داروخانههای آنلاین غیرقانونی شد؟
![](https://ulen.ir/wp-content/uploads/2021/11/da86d8b1d8a7-d981d8b9d8a7d984db8cd8aa-d8afd8a7d8b1d988d8aed8a7d986d987e2808cd987d8a7db8c-d8a2d986d984d8a7db8cd986-d8badb8cd8b1d982d8a7_61859caea97c9.jpeg)
گروه سلامت یولن – فروش اینترنتی دارو و محصولات درمانی جانبی عمر زیادی ندارد. قانونی بودن این فرآیند در بسیاری از کشورها هم دوام زیادی پیدا نکرد چرا که زودتر از آنچه که انتظار میرفت پای پلیس مبارزه با مواد مخدر ایالت متحده آمریکا (دی. ای.ای) و دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل به این ماجرا باز شد. مجموع تخلفها و تهدیدهای بیشمار این روند باعث شد فعالیت داروخانه های اینترنتی در بسیاری از کشورها به تعطیلی کشیده شود و یا این که این پلتفرم ها با فروش داروهای بسیار محدود و تعیین شدهای به کار خود ادامه دهد. نایب رییس انجمن داروسازان ایران نیز به تازگی در اظهاراتی اعلام کرده که طبق قانون توسعه تجارت الکترونیکی فروش دارو و فعالیت داروخانههای آنلاین به طور مطلق ممنوع اعلام شده است.کاربران زیادی نسبت به این منع قانونی واکنش نشان دادهاند و دلایل این تصمیم را مبهم دانستهاند. در این گزارش علت اتخاذ این تصمیم را بررسی کردهایم.
***مخاطرات یک سفارش اینترنتی
بر اساس آییننامه و ضوابط وزرات بهداشت فروش هرگونه دارو همراه یا بدون نسخه به صورت آنلاین و اینترنتی ممنوع است. با این حال با گسترش فعالیتهای برخی از استارتاپهای تامین دارو و برخی از اپلیکیشنها فروش دارو نیز در دسته خدمات دارویی آن ها قرار گرفت.گسترش سفارشات و ابهامات زیادی از چگونگی تامین و سلامت دارو موجب شد تا نهادهای نظارتی با سرعت بیشتری نسبت به گذشته واکنش نشان دهند. به طوری که اکنون با انتشار نامه رسمی انجمن صنفی داروسازان ایران همکاری داروخانهها با این اپلیکیشنها غیرقانونی اعلام شده است. استارتاپهایی مانند مادران، دیجیکالا، اسنپدکتر، پذیرش ۲۴ و آزمایش آنلاین مشمول این ممنوعیت شدهاند و ادامه همکاری با آن ها از سوی داروخانهها تخلف اعلام شده است.
در این نامه خطاب به روسای انجمن داروسازان کلان شهرهای کشور آمده است: «همان گونه که استحضار دارید بر اساس آیین نامه و ضوابط وزارت بهداشت فروش هر گونه دارو از طریق اینترنت ممنوع است. اخیرا مشاهده شده است که برخی از داروخانهها با مجموعه اسنپ برای فروش دارو همکاری میکنند. با توجه به غیر قانونی بودن این کار و تبعات بیشماری که برای مردم و داروخانهها به همراه دارد خواهشمند است نسبت به شناسایی داروخانههای متخلف و معرفی آن ها به کمیسیونهای ماده ۲۰ دانشگاه علوم پزشکی مربوطه و اطلاعرسانی به این دبیر خانه اقدام فرمایید.»
رییس انجمن صنفی داروسازان به صراحت فروش اینترنتی دارو را همراه با مخاطرات بیشمار دانسته است. اما این کدام خطرهای پیشبینی نشده هستند که چنین رای قاطعی را به کرسی نشانده اند؟
***داروخانه آنلاین همان ناصرخسروی مجازی است؟
یکی از اصلیترین دغدغههای انجمن صنفی داروسازان برای این تصمیمگیری فقدان نظارتهای کافی بر عملکرد اپلیکیشنهایی است که از مردم نسخه دریافت میکنند و داروها را به آنها تحویل میدهند. دکتر سید علی فاطمی نایب رییس انجمن داروسازان در این باره میگوید: «زمانی که این اپلیکیشنها و پلتفرمها وارد این موضوع میشوند موضوع مهم نظارت عملا برداشته میشود. به طوری که مشخص نیست که دارو در چه شرایطی حمل میشود. مسئله مهم دیگر این است که آیا این داروها جزو لیست داروهای مجاز در کشور هست یا خیر. احتمال تعویض داروها در مسیر نیز ممکن است وجود داشته باشد. جابه جایی دزهای دارو و استفاده نکردن از برندهای دارویی مجاز از دیگر دغدغههای ما برای جلوگیری از این روند بوده است.»
دکتر فاطمی با اشاره به این که اکنون بیشتر قاچاقچیان دارویی کشور از همین طریق اقدام به فروش داروهای خود میکنند ادامه میدهد: «طبق آماری که داریم در حال حاضر بیشتر قاچاقچیان دارو سعی دارند از طریق شبکههای مجازی داروهای شان را بفروشند. پس این پتانسیل وجود دارد که سر از این پلتفرمها در بیاروند. ما به نوعی شاهد گسترش معضلهای فروش داروی غیر مجاز ناصرخسرو در شبکههای مجازی هستیم و باور ما این است که اکنون ناصرخسروی مجازی فعالیت گستردهتری از ناصرخسروی حقیقی دارد. اگر مقابل این رویه ایستادگی و نظارت صورت نگیرد مردم با خرید داروهای تقلبی هم از نظر مالی و از آن مهم تر از نظر جانی متضرر میشوند و سلامت جامعه به خطر میافتد.
***وقتی منشاء تامین دارو مجهول است
بر اساس ماده هشتم قانون توسعه تجارت الکترونیک منشاء یک دارو باید به روشنی مشخص و در دسترس باشد. اما در بیشتر اپلیکیشنهایی که در آنها اقدام به تامین دارو میشود مشتری داروها دسترسی به منشاء تامین دارو و داروخانه ندارد. در واقع معلوم نیست که این پلتفرمها با چه داروخانههایی طرف قرارداد هستند. نایب رییس انجمن داروسازان میگوید این یک تخلف آشکار است: «ما این نگرانی را داریم که اصلا داروخانهای در کار نباشد. یعنی این داروها که مردم سفارش میدهند توسط این اپلیکیشنها از خارج شبکه رسمی تامین شوند. یکی از مهمترین معضلات خرید اینترنتی دارو این است که این کالاهای ارسالی به هیچ عنوان قابل رهگیری نیستند و مجهول بودن منشاء تامین آن ها میتواند آسیبهای زیادی برای نظام سلامت در جامعه بوجود آورد.
***عدم رعایت شرایط استاندارد حمل دارو
همه ما این را میدانیم که بسیاری از دارو و به طور عمده داروهای کمیاب در شرایط ویژهای نگهداری میشود. پیش از تامین این نوع داروها شرایط نگهداری آنها باید در داروخانهها تعبیه شود. اما دارویی که به طور اینترنتی سفارش داده میشود معلوم نیست از کجا تامین شده و به دست بیمار میرسد. بسیاری از کارشناسان در این باره هشدارهای اکید دادهاند. دکتر فاطمی میگوید کار اپلیکیشنهایی مانند اسنپدکتر به جایی رسیده که حتی انواع آمپولهای تزریقی از طریق آن به دست مردم میرسیده است: «تخطی از قانون در این زمینه محرز و آشکار است. معلوم نیست دارویی که توسط این پلتفرمها تامین شده در چه شرایطی به دست مردم میرسد. شیوه حمل آنها استاندارد هست یا خیر؟ هر دارو شرایط ویژهای برای نگهداری پیش از مصرف دارد. حتی برخی از مکملهای ما که پروبیوتیک هستند نیاز به نگهداری در یخچال دارند. مشخص نیست برای دارویی که ارسال میشود زنجیره سرمایی مناسب رعایت شده است یا خیر. حتی دیده شده که از طریق اسنپ دکتر داروی تزریقی ارسال شده است. این میتواند مسائل جدی برای سلامت بیماران بوجود آورد و ما به طور جدی پیگیر برخورد با این موضوع هستیم.»
***به بهانه کرونا با جان مردم بازی نکنیم
خیلیها بروز پاندمی کرونا را سرآغازی برای هر چه فعالتر شدن نظام خدمات الکترونیک میدانند و تهیه دارو به طور آنلاین را نیز از این قاعده مستثنی نمیدانند. این مطالبه با معرفی داروخانهها به عنوان یکی از مراکز دارای ریسک و منتشر کننده ویروس کووید بیش از پیش قوت گرفته است. اما نایب رییس انجمن داروسازان برای این مطالبه نیز پاسخ دارد: «خطراتی که فروش اینترنتی دارو آن هم بدون نظارت کافی ایجاد میکند بسیار بیشتر از مراجعه حضوری به داروخانه هاست. دارو را نمیتوان خارج از زنجیره تامین دریافت کرد. بهانههایی مانند ازدحام در داروخانهها و شیوع ویروس کرونا نیز عذر موجهی ندارند. در حال حاضر تعداد داروخانهها در هر منطقه بسیار زیاد است. در هر خیابان چند داروخانه فعال وجود دارد. به همین دلیل داروها در استانداردترین حالت ممکن در دسترس مردم عزیزمان هستند. حتی در موارد بسیار ضروری می توان شرایطی ایجاد کرد که از داروخانه برای بیمار دارو ارسال شود.»
دکتر فاطمی توصیه اکیدی دارد که مردم از طریق این اپلیکیشنها دارو تهیه نکنند: «خواسته ما از مردم این است که مطلقا از این پلتفرمها اقدام به خرید دارو نکنند. این کار جان و مال آن ها را به مخاطره میاندازد. در هر داروخانه یک مسئول فنی مستقر است و همه داروها با تایید به فروش میرسند. این شیوه سلامت خرید دارو است و این رویه در خرید اینترنتی دارو به هیچ عنوان رعایت نمیشود.»
انتهای پیام/