تینا مزدکی_کمتر کسی موفق میشود یک «کوسه کلوچهبر» را در حین انجام عملیات ببیند. در عوض، همه متوجه آثاری میشوند که او از خود به جای میگذارد، یعنی همان سوراخهای دایرهای و تمیزی که دقیقاً شبیه جای برشِ قالب کلوچهپزی است.
تیمی از کارآگاهان بیولوژیست دریایی از دانشگاه هاوایی در مانوا، با انجام یک کارآگاهی علمی تحسینبرانگیز، موفق شدند الگوهای رفتاری این موجود مرموز را ترسیم کنند. این مطالعه جدید که در مجله Marine Ecology Progress Series منتشر شده، گستردهترین بررسی انجام شده روی این کوسهها تا به امروز است و بینشهای حیاتی را برای محققان و صنعت ماهیگیری فراهم کرده است.
کلوچهبر؛ موجودی واقعاً عجیب و منحصربهفرد
کوسههای کلوچهبر معمولی (با نام علمی Isistius brasiliensis) معمولاً تا حدود ۲۰ اینچ (۵۰ سانتیمتر) رشد میکنند. متمایزترین ویژگی آنها دندانهایشان است که ۳۰ تا ۳۷ دندان کوچک و عمودی در فک بالا و ۲۵ تا ۳۱ دندان بزرگتر و مثلثی ناهموار در فک پایین دارند. آنها با استفاده از دندانهای خود مانند یک «بادکش»، بخشهای دایرهای شکلی از بدن ماهیهای بزرگتر و حتی پستاندارانی مانند نهنگها، دلفینها و فکها را جدا میکنند.
اما نکته عجیبتر اینجاست که برخلاف سایر کوسهها، دندانهای کلوچهبر به صورت یک واحد یکپارچه هستند و کوسه تمام دندانهای خود را به صورت یکجا میریزد و سپس دندانهای افتاده خود را میخورد! محققان معتقدند این کار به کوسه کمک میکند تا سطح کلسیم بدن خود را حفظ کند.
زمان و مکان حملات؛ الگوی ماه نو
اگرچه این کوسهها عموماً به انسانها حمله نمیکنند، اما تمایل آنها به کندن تکههای گوشت از ماهیهای گرانقیمتی مانند تن یا شمشیرماهی، آنها را به یک مزاحم جدی برای ماهیگیران هاوایی تبدیل کرده است. آنها حتی گاهی به زیردریاییها و دستگاههای اقیانوسشناسی نیز آسیب رساندهاند.
محققان برای درک الگوی حملات، دادههای مربوط به آسیبهای گزارش شده توسط ماهیگیریها بین سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۳ را با معیارهای محیطی نظیر دمای دریا، ارتفاع سطح آب و شوری ترکیب کرده و یک مدل آماری ابداع کردند. یافتههای این مدل دو عادت خاص این کوسهها را نشان داد:
- تأثیر نور ماه: حملات بیشتر در شب و نزدیک به «ماه نو»، یعنی زمانی که تابش نور ماه در کمترین حد خود قرار دارد رخ میدهد.
- انتخاب طعمه: این کوسهها در شب شمشیرماهی را ترجیح میدهند و در طول روز به سراغ ماهی «تن چشمدرشت» (Bigeye Tuna) میروند.
پیوند علم مدرن با تاریخ بومیان پولینزی
محققان در این مطالعه به سراغ سوابق محلی پولینزی نیز رفتند تا گواهیهای ماهیگیران قدیمی را با دادههای علمی مطابقت دهند. همانطور که انتظار میرفت، اشارات متعددی به زخمهای دایرهای این کوسهها در منابع بومی یافت شد که نشان میدهد این موجودات از دیرباز در آبهای عمیق نزدیک هاوایی پرسه میزدهاند.
دونالد آر. کوبایاشی، یکی از نویسندگان مطالعه و اقیانوسشناس در مرکز علوم شیلات جزایر اقیانوس آرام، در بیانیهای اعلام کرد: «این موجودات معمایی به دلیل زیستگاه، رفتار و کمیاب بودن ظاهری، در برابر مطالعات رسمی مقاومت میکردند. بنابراین مشارکت در تولید دانش علمی محکم برای درک آنها و روشهای زندگیشان بسیار رضایتبخش است.»
در حال حاضر نام این کوسه در فهرست قرمز IUCN به عنوان گونهای با «کمترین نگرانی» ثبت شده است، اما کارشناسان هشدار میدهند که افزایش فعالیتهای ماهیگیری ممکن است در آینده جمعیت آنها را با خطر مواجه کند.
منبع: gizmodo
۵۸۳۲۳
