افزایش نرخ ارز همواره بهعنوان یکی از عوامل اصلی تورم در اقتصاد ایران مطرح بوده و هست. بر همین اساس افزایش قیمت خودرو که وابستگی بالایی به مواد اولیه وارداتی دارد یا از قیمتهای جهانی متأثر است با رشد نرخ ارز و افزایش هزینهها بیشتر میشود.
اما سؤال کلیدی این است که آیا هزینه مواد اولیه خودرو بیش از نرخ ارز رشد کرده است یا کمتر؟
جدول تغییرات نهادههای تولید بهازای هر خودرو (میانگین) در شش ماهه تیر تا دیماه ۱۴۰۴
بررسی روند تغییرات نهادههای تولید بهازای هر دستگاه خودرو (بر اساس میانگین وزنی) در بازه زمانی تیرماه تا دیماه سال ۱۴۰۴ حاکی از افزایش قابلتوجه هزینههای تمامشده در این صنعت است. مهمترین شاخصهای این تغییرات به شرح زیر است:
۱. نرخ ارز (دلار) بهعنوان یکی از عوامل کلیدی تأثیرگذار بر هزینههای تولید، طی دوره مذکور با رشد ۹۶ درصدی مواجه شده و عملاً دو برابر شده است.
۲. با توجه به ارزبری هر دستگاه خودرو با سطح بالای داخلیسازی معادل ۲,۹۶۰ دلار، هزینه ارزی مربوطه از حدود ۲۰۰ میلیون تومان در تیرماه به ۴۰۰ میلیون تومان در دیماه افزایش یافته است. بهبیان دیگر، صرفاً به دلیل رشد نرخ ارز، ۲۰۰ میلیون تومان به هزینه تولید هر خودرو افزوده شده است.
۳. رشد متوسط هزینه نهادههای تولید (مواد اولیه مستقیم) در این دوره حدود ۸۰ درصد برآورد میشود.
۴. بررسی تغییرات قیمتی برخی نهادهها نشان میدهد که گروهی از مواد از نرخ رشد ارز نیز پیشی گرفتهاند؛ از جمله مس با افزایش ۱۴۶ درصدی که بیش از ۵۰ واحد درصد بالاتر از رشد دلار قرار دارد.
۵. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، سایر هزینههای تولید شامل دستمزد، انرژی، حملونقل و … در بازه زمانی یادشده بین ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش یافته است.
نتیجه اینکه با لحاظ کردن سهم ۷۵ درصدی مواد اولیه در ساختار قیمت تمامشده خودرو که با میانگین رشد ۹۲ درصد مواجه بوده و همچنین سهم ۲۵ درصدی سایر هزینهها با رشدی در محدوده ۳۰ تا ۳۵ درصد، برآورد میشود که قیمت تمامشده هر دستگاه خودرو در دیماه ۱۴۰۴را نسبت به تیر ماه سال جاری، حدود ۱.۷۸ برابر میکند.
حال سوال مهم اینجاست که آیا محصولات ایرانخودرو بیش از رشد ۱.۷۸ برابری قیمت تمامشده افزایش داشته و از دلار سبقت گرفته است؟
جدول مقایسه قیمتهای محصولات ایرانخودرو با در نظر گرفتن رشد ۱.۷۸ برابری قیمت تمامشده در ششماهه تیر تا دی۱۴۰۴
آمار نشان میدهد همه محصولات ایرانخودرو افزایش قیمتی کمتر از ۱.۷۸ برابر (رشد قیمت تمامشده) داشتهاند. بیشترین افزایش مربوط به سورن پلاس XU۷P با ۱.۶۴ برابر است که همچنان کمتر از ۱.۷۸ میباشد و کمترین افزایش مربوط به تارا اتومات EF۷P با ۱.۲۷ برابر است. میانگین افزایش قیمت محصولات نیز حدود ۱.۴۰ برابر(۴۰٪) است.
