به گزارش یولن، شراره خورشیدی انفجاری عظیم و ناگهانی از انرژی در سطح خورشید است که معمولاً در مناطق فعال لکههای خورشیدی رخ میدهد. این پدیده با آزاد کردن پرتوهای ایکس و فرابنفش قدرتمند، ذرات باردار پرانرژی به فضا میفرستد و یونوسفر (لایه بالایی جو) را دچار اختلال میکند که ارتباطات رادیویی و ماهوارهای را تحت تاثیر قرار میدهد.
پژوهشی تازه که نتایج آن بحث برانگیز شده، مدعی است که وقتی این تابشها به یونوسفر میرسند، با تغییر توزیع بارهای الکتریکی بهصورت غیرمستقیم بر میدانهای الکتریکی نزدیک سطح زمین اثر میگذارد.
بر اساس مدل ارائهشده، یونوسفر و سطح زمین مانند دو صفحه با بار الکتریکی متفاوت رفتار میکنند. هنگام افزایش شدید فعالیت خورشیدی، تغییر در چگالی الکترونها میتواند اختلاف پتانسیل الکتریکی را تقویت کند.
نویسندگان این پژوهش فرض میکنند که این تغییرات میتوانند نیروهای الکترواستاتیکی بسیار ضعیفی در امتداد گسلها ایجاد کنند که اگر یک گسل در آستانه شکست باشد، همین نیروی کوچک ممکن است نقش «محرک نهایی» را ایفا کند.
آنها به همزمانی برخی زلزلههای اخیر از جمله زمینلرزه سال ۲۰۲۴ در شبهجزیره نوتو ژاپن با دورههای اوج فعالیت خورشیدی اشاره کردهاند.
تردید جدی جامعه علمی
بسیاری از متخصصان زلزلهشناسی بر این باور هستند که این مدل بیش از حد سادهسازی شده است. زلزلهها عمدتاً نتیجه تجمع تنش در اثر حرکت صفحات تکتونیکی هستند. نیروهایی که در مقیاس میلیاردها تن عمل میکنند.
سازمانهای معتبر مانند United States Geological Survey (USGS) تاکنون هیچ رابطه آماری قطعی بین چرخه ۱۱ ساله فعالیت خورشیدی و نرخ وقوع زلزلهها گزارش نکردهاند.
منتقدان میگویند که همزمانی به معنای علیت نیست چرا که زلزله و فعالیت خورشیدی هر دو پدیدههایی پرتکرار هستند، و برای اثبات چنین ادعایی نیاز به دادههای آماری بسیار گسترده و مدلهای ژئوفیزیکی دقیقتر است.
در این میان برخی پژوهشگران تأکید میکنند که بررسی اثرات الکترومغناطیسی بر پوسته زمین در ژئوفیزیک قابل دفاع است. اما حتی اگر چنین اثری وجود داشته باشد، احتمالاً بسیار ضعیفتر از نیروهای تکتونیکی اصلی است و تنها در شرایط خاص و در گسلهای نزدیک به نقطه شکست ممکن است اهمیت پیدا کند.
در نهایت ایده اینکه خورشید بتواند زلزله ایجاد کند، جذاب و رسانهپسند است اما شواهد علمی موجود هنوز برای تأیید چنین ارتباطی کافی نیست. پژوهش تازه پنجرهای برای تحقیقات بینرشتهای میان فیزیک خورشیدی و زمینشناسی باز کرده، اما جامعه علمی همچنان با احتیاط به آن نگاه میکند.
در حال حاضر، حرکت صفحات تکتونیکی همچنان بازیگر اصلی زلزلههای زمین محسوب میشود نه شرارههای خورشیدی.
منبع: لایوساینس
۵۸۵۸
