امیرمسعود عابدین: حضور بمبهای گلایدکننده ایرانی در آرایش تسلیحاتی سوخو ۳۰اسام، نشانهای از گسترش همکاریهای دفاعی میان تهران و مسکو به شمار میرود. این اتفاق در شرایطی رخ داده که روابط نظامی دو کشور طی سالهای اخیر وارد مرحلهای تازه شده و تبادل فناوری و تجهیزات دفاعی میان آنها بیش از هر زمان دیگری مورد توجه قرار گرفته است.
نخستین حضور رسمی تسلیحات ایرانی روی یک جنگنده روسی
براساس گزارش militarywatchmagazine، در جریان رژه نظامی ۲۸ مِی در میدان جمهوری ایروان، چهار فروند جنگنده سوخو ۳۰اسام نیروی هوایی ارمنستان با پیکربندی تسلیحاتی متفاوتی به پرواز درآمدند. تصاویر منتشر شده نشان میداد که این جنگندهها به بمبهای هدایتشوندهای مجهز هستند که به نظر میرسد از خانواده بمبهای دقیق «یاسین» ساخت ایران باشند.
اهمیت این موضوع از آنجا ناشی میشود که تاکنون هیچ نمونه تاییدشدهای از ادغام تسلیحات ایرانی بر روی جنگندههای روسی مدرن منتشر نشده بود. بمبهای گلایدکننده یاسین به جنگندهها امکان میدهند تا اهداف زمینی را از فاصلهای دورتر و با هزینهای بسیار کمتر نسبت به موشکهای هدایتشونده مورد اصابت قرار دهند.
سوخو ۳۰؛ محصولی راهبردی برای متحدان روسیه
روسیه طی سالهای گذشته تلاش زیادی کرده تا سوخو ۳۰اسام را به جنگنده استاندارد کشورهای همسو در حوزه نفوذ سابق شوروی تبدیل کند. این جنگنده اکنون در خدمت کشورهایی مانند بلاروس، ارمنستان و قزاقستان قرار دارد و قزاقستان بزرگترین مشتری خارجی آن محسوب میشود.
به دلیل برد عملیاتی بالا، توانایی حمل تسلیحات متنوع و سامانههای پیشرفته شناسایی و هدفگیری، سوخو ۳۰اسام یکی از مهمترین جنگندههای چندمنظوره روسیه به شمار میرود و جایگاه ویژهای در برنامههای صادراتی مسکو دارد.
پیوند احتمالی با ناوگان آینده سوخو ۳۵ ایران
نمایش بمبهای ایرانی روی سوخو ۳۰ در حالی انجام شده که ایران بهتازگی سفارش خرید ۴۸ فروند جنگنده سوخو ۳۵ را نهایی کرده است. از آنجا که این جنگندهها از نظر ساختار فنی و سامانههای تسلیحاتی اشتراکات قابل توجهی با خانواده سوخو ۳۰ دارند، برخی تحلیلگران معتقدند که آزمایش و ارزیابی این مهمات روی سوخو ۳۰ میتواند زمینه را برای استفاده احتمالی آنها در ناوگان آینده سوخو ۳۵ ایران نیز فراهم کند.
این مسئله میتواند به افزایش هماهنگی میان تجهیزات هوایی دو کشور منجر شود و روند همکاریهای دفاعی تهران و مسکو را وارد مرحلهای تازه کند.
از زمان آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲، سطح همکاریهای دفاعی ایران و روسیه به شکل محسوسی افزایش یافته است. در این مدت، ایران به یکی از مهمترین تامینکنندگان تجهیزات نظامی روسیه تبدیل شده و همزمان گزارشهای متعددی درباره انتقال فناوریهای نظامی میان دو کشور منتشر شده است.
برخی کارشناسان معتقدند پیشرفت سریع ایران در حوزه بمبهای هدایتشونده و مهمات دورایستا ممکن است تا حدی از همکاریهای فنی با روسیه تاثیر پذیرفته باشد؛ همکاریهایی که در ازای صادرات گسترده تجهیزات دفاعی شکل گرفتهاند.
نقش محدود اما نمادین سوخو ۳۰ در نیروی هوایی ارمنستان
ارمنستان کوچکترین کاربر سوخو ۳۰ در جهان محسوب میشود و تنها چهار فروند از این جنگنده را در اختیار دارد. این هواپیماها در سال ۲۰۱۹ و در قالب توافقات نظامی میان ایروان و مسکو تحویل داده شدند.
در زمان خرید، مقامهای ارمنستان از این جنگندهها به عنوان نقطه عطفی در نوسازی نیروی هوایی کشور یاد میکردند و حتی برنامههایی برای تشکیل یک اسکادران کامل ۱۲ فروندی وجود داشت. با این حال، تغییر رویکرد سیاسی ایروان و کاهش سطح همکاریهای دفاعی با روسیه باعث شد تا این برنامه هرگز به مرحله اجرا نرسد.
در زمان خرید سوخو ۳۰ها، بسیاری از ناظران معتقد بودند ترکیب این جنگندهها با سامانههای موشکی اسکندر میتواند موازنه قدرت را تا حدی به سود ارمنستان تغییر دهد. این مسئله بهویژه در برابر ترکیه اهمیت داشت؛ کشوری که از آذربایجان حمایت میکرد و ستون فقرات نیروی هوایی خود را بر جنگندههای F-۱۶C/D بنا کرده است.
۵۸۳۲۲
