فاخره بهبهانی: دکتر مجتبی کرباسی، پزشک و مشاور سبک زندگی سالم و درمانگر دیابت و چاقی در گفتوگو با یولن میگوید: برای اینکه منظور از “سندروم متابولیک” را به خوبی بفهمیم لازم است تعریف دو واژه “سندروم” و “متابولیسم” را بدانیم.
سندروم متابولیک چیست؟
در پزشکی جدید به چند اختلال که با هم بروز میکنند و ارتباط و ریشه مشترک آنها به خوبی معلوم نیست، اصطلاحا سندروم گفته میشود. متابولیسم هم همان سوخت و ساز بدن است که از غذا، انرژی و مواد مورد نیاز بدن فراهم میشود. در پزشکی رایج، اصطلاح سندروم متابولیک در موارد بروز همزمان سه یا بیشتر از موارد زیر به کار برده میشود. چاقی شکمی، افزایش تری گلیسیرید، کاهش کلسترول خوب HDL، افزایش فشار خون و اختلال در سطح قند خون ناشتا.
سندروم متابولیک را قبلا سندروم ایکس (x) میگفتند چون ریشه بروز همزمان این اختلالات را نمیدانستند. اکنون نیز خیلیها تحلیل درست و دقیقی از علت چاقی و دیابت ندارند. اما از نظر برخی پزشکان تیزبین، اختلال اصلی در سندروم متابولیک، مقاومت به انسولین و اختلال در سوخت قند و چربی و توزیع انرژی در بدن است. در این اختلال، بدون شک استعداد و زمینههای ارثی دخالت دارد اما در حقیقت ما با یک بیماری ناشی از سبک زندگی غلط مواجهیم. این بیماری وقتی درست درمان میشود که درست فهمیده شود و ریشههای این بیماری در سبک زندگی شناسایی و با مصرف کمتر قند، چربیهای ناسالم، افزایش تحرک و کاهش وزن اصلاح شود.
مقاومت به انسولین، جعبه سیاه دیابت!
“مقاومت به انسولین” یعنی مقاومت سلولها در برابر دستور و پیام انسولین. به عبارتی سرپیچی گیرندههای انسولینی سلولها در برابر پیام هورمون انسولین برای جذب قند از خون. انسولین هورمونی است که بعد از خوردن غذا و بالا رفتن قند خون، تحریک و ترشح میشود و کار آن این است که به سلولهای بدن پیام بدهد که دروازههای ورودی خود را باز کرده قند را دریافت کنند. سلولها این قند را دریافت میکنند و مازاد آن را هم میتوانند ذخیره کنند. اما سلولها برای این کار یک ظرفیت و طاقت مشخصی دارند.
کسی که سهم بالایی از کالری دریافتی روزانه اش از کربوهیدراتها یعنی نشاستهها و قندها باشد و وعدهها و میان وعدههای متعدد داشته و به عبارتی ریزه خوار باشد، خواب خوبی نداشته و درگیر فشار عصبی هم باشد، تحریک ترشح انسولین بدنش شدید، پرشمار و زود به زود است که سیستم خودتنظیم بدن در واکنش طبیعی به این ترشح زیاد انسولین، پاسخ دهی گیرندههای این هورمون روی سلولها را کم میکند که از آسیب و مرگ سلولها در اثر ورود بیش از حد قند جلوگیری شود.
مقاومت به انسولین چگونه است؟
در این حالت سلولهایی که بر اثر تحریک زیاد و مکرر انسولین، انباشته از قند و چربی شده اند به ورود قند جدید مقاومت نشان میدهند تا در کوتاه مدت از بین نروند! این حالت را در پزشکی مقاومت به انسولین نامگذاری کرده اند. اما همین مقاومت به انسولین در دراز مدت عامل آسیب به بدن و مرگ است. در واقع سیستم خودتنظیم بدن بین یک مرگ فوری و مرگ تدریجی، دومیرا انتخاب میکند به امید اینکه شما سبک زندگی را تغییر دهید! این روندِ مرگ تدریجی و زودرس، تنها زمانی متوقف میشود که فرد عوامل مقاومت به انسولین را در زندگی اش حذف کند یعنی سبک زندگی اش را آگاهانه تغییر بدهد.
مقاومت به انسولین باعث بالارفتن سطح ترشح پایه انسولین در بدن میشود که این حالت را در پزشکی “بیش انسولینی” میگویند. بیش انسولینی در نهایت میتواند لوزالمعده را خسته و ضعیف و سبب ترشح کمتر از حد مجاز انسولین از لوزالمعده شود. در نتیجه سطح قند در خون به تدریج از حد طبیعی بالاتر میرود و زمانی که لوزالمعده از نفس میافتد، پزشک انسولین تجویز میکند!
۴۷۲۳۲
